Utrata prawa do korzystania z estońskiego CIT może różnić się skutkami w zależności od tego z jakich przyczyn i kiedy następuje.
Podatek z korekty wstępnej
Spółka kończąca opodatkowanie ryczałtem od dochodów spółek przed upływem 4 lat korzystania z tej formy opodatkowania musi zapłacić podatek z tytułu korekty wstępnej (jeśli taki powstał podczas wyboru opodatkowania estońskim CIT) – spółka nie skorzysta z preferencji polegającej na wygaśnięciu zobowiązania z tytułu korekty wstępnej wychodząc z modelu estońskiego przed upływem 4 lat podatkowych.
Korekta rozliczeń i odsetki
W zależności od przesłanki utraty prawa do opodatkowania estońskim CIT może nastąpić z końcem roku podatkowego, w którym doszło do wystąpienia tej przesłanki lub z końcem roku poprzedzającego rok, w którym wystąpiła ta przesłanka.
Jeśli np. spółka kupiła akcję w 2025 roku, i w związku z tym utraciła prawo do korzystania z opodatkowania estońskim CIT od 1 stycznia 2025 roku i od tego dnia rozpoczęła korzystanie z opodatkowania na zasadach ogólnych. Wiąże się to z koniecznością korekty rozliczeń (podczas korzystania z ryczałtu spółka prowadzi rozliczenia wyłącznie w oparciu o przepisy rachunkowe, a wsteczna utrata prawa do rozliczania podatku w ten sposób powoduje konieczność uwzględnienia „ogólnych” przepisów ustawy o CIT) i ewentualną koniecznością uiszczenia odsetek podatkowych.
„Korekta wyjściowa”
Wybierając opodatkowanie estońskim CIT spółka nie ustala osobno wyniku podatkowego, ustalając wyłącznie wynik bilansowy. W ramach tzw. korekty wstępnej ustala się różnice w przychodach i kosztach, które wynikają z odmiennej klasyfikacji na gruncie prawa podatkowego i bilansowego, w celu wyrównania wyniku podatkowego z wynikiem bilansowym. Korekta wstępna jest realizowana poprzez złożenie formularza CIT-KW, z którego może wynikać zobowiązanie podatkowe.
W przypadku wyjścia z modelu estońskiego przepisy nie przewidują konieczności wykonania podobnego rozliczenia w drugą stronę. Jednak ustawa o CIT zawiera przepisy, które zbiorczo można określić mianem “korekty wyjściowej”. Mają one na celu eliminację:
- podwójnego opodatkowania tych samych przychodów,
- możliwości nieuwzględnienia w rozliczeniu podatkowym określonych przychodów,
- podwójnego odliczenia dwukrotnie tych samych kosztów
- możliwości nieuwzględnienia w rozliczeniu podatkowym określonych kosztów.
Na “korektę wyjściową” składają się:
- w zakresie przychodów przez art. 12 ust. 1 pkt 4e, 5a i 12, art. 12 ust. 4 pkt 28 i art. 12 ust. 3aa pkt 3 ustawy o CIT,
- w zakresie kosztów przez art. 16 ust. 1 pkt 48c, art. 15 ust. 1ze i art. 15 ust. 1ab pkt 3 ustawy o CIT.
Amortyzacja
Po zakończeniu korzystania z estońskiego CIT należy uwzględnić odpisy amortyzacyjne wykonane zgodnie z przepisami rachunkowymi dokonane w okresie opodatkowania ryczałtem. Odpisy te należy uwzględnić także podczas dalszej amortyzacji podatkowej.
Ponadto przepisy zakładają, że po zakończeniu opodatkowania ryczałtem spółka może:
- kontynuować stosowanie metody, okresu i stawki amortyzacji przyjętych w okresie opodatkowania ryczałtem lub
- dokonać wyboru metody, okresu i stawki amortyzacji określonych w art. 16i-16m ustawy o CIT
– dla poszczególnych środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych przed rozpoczęciem ich amortyzacji, przy czym wybrane metodę, stawkę oraz okres należy stosować do pełnego zamortyzowania środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej.
Karencja
Utrata prawa do korzystania z ryczałtu od dochodów spółek (niezależnie od tego czy na skutek dobrowolnego wyjścia czy niespełnienia warunków) wiąże się z utratą prawa do ponownego wyboru opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek przed upływem 3 lat podatkowych, nie mniej niż 36 miesięcy, następujących po roku kalendarzowym, w którym dojdzie do utraty prawa do opodatkowania ryczałtem.
Specjalny fundusz inwestycyjny
Zakończenie korzystania z opodatkowania estońskim CIT wiąże się także z karencją na korzystanie ze specjalnego funduszu inwestycyjnego (rozwiązania alternatywnego do estońskiego CIT – zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodów nie podlegają odpisy na specjalny fundusz inwestycyjny wykonane przed upływem 24 miesięcy od zakończenia stosowania opodatkowania ryczałtem.
O różnicach pomiędzy specjalnym funduszem inwestycyjnym a estońskim CIT można przeczytać w artykule “Estoński CIT a specjalny fundusz inwestycyjny”.
Dystrybucja zysków
Kończąc korzystanie z opodatkowania estońskim CIT spółka może wybrać sposób opodatkowania zysków wypracowanych w okresie opodatkowania estońskim CIT i niepodzielonych podczas korzystania z tej formy opodatkowania:
- od razu po zakończeniu korzystania z estońskiego CIT (bez podziału zysków) – płatność w terminie do do końca trzeciego miesiąca roku podatkowego następującego po ostatnim roku opodatkowania ryczałtem lub
- po rozdysponowaniu (odroczenie do momentu dyspozycji) – płatność następuje w terminie do końca trzeciego miesiąca roku podatkowego następującego po roku wykonania dyspozycji, wiąże się z koniecznością złożenia CIT-8E
Należy także pamiętać, że niepodzielone zyski (niepokryte straty) wypracowane (poniesione) w okresie opodatkowania estońskim CIT należy wyodrębniać w kapitałach do momentu ich podziału (pokrycia) – w księgach rachunkowych i w sprawozdaniach finansowych.